वर्षा याममा फूल फुल्ने वनस्पति खेती कम हुने भएकाले मौरीको चरनमा समस्या वर्षा याममा फूल फुल्ने वनस्पति खेती कम हुने भएकाले मौरीको चरनमा समस्या



वर्षा लागेसँगै मौरीपालक किसानका लागि चरनको समस्या भएको छ । विशेषगरी वर्षायाममा फूल फुल्ने वनस्पति खेती कम हुने भएकाले चरनको समस्या देखिएको हो । चरनको समस्या भएपछि मौरीका लागि चाहिने आहारा किनेर खुवाउनुपर्ने बाध्यता रहेको किसान बताउँछन् ।

प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना मौरी जोन चितवनका प्रमुख मेघनाथ तिमिल्सिनाका अनुसार वर्षाका कारण असार÷साउन र जाडोका कारण मङ्सिर÷पुसमा कृत्रिम आहाराले मौरी बचाउनुपर्ने हुन्छ । अहिले अधिकांश कृषकले चिनीको झोल खुवाउने गर्दछन् । तिमिल्सिनाका अनुसार १० वर्षअघि र अहिले चिनीको मूल्य दोब्बर भए पनि महको मूल्य एउटै हुँदा कृषक मारमा छन् । कृषकका लागि यो मौसममा परागकरण खुवाउन सकिने हुन्छ । यद्यपि समयमा सङ्कलन नगरिदिँदा कृषक नोक्सानमा छन् । मौरी जोनले आगामी वर्ष कृषकलाई परागकरण सङ्कलन गर्न पोलेन ट्र्याप उपलब्ध गराई व्यावहारिक तालीम दिन लागेको तिमिल्सिनाले जानकारी दिनुभयो । यसबाट केही हदसम्म बेमौसममा मौरी बचाउन सहयोग पुग्नेछ ।

यो पनि छुटाउनु भयो कि ?


नेपाल मौरीपालक महासङ्घका अध्यक्ष शिवप्रसाद पौडेल मौरीपालक किसानको सङ्ख्यामा वृद्धि भए पनि चरनको समस्या दिनप्रतिदिन बढ्दै गइरहेको बताउनुहुन्छ । मौरीको चरन क्षेत्रमा जग्गा खण्डीकरण र कृषि सडक बन्ने क्रममा कतिपय चरन क्षेत्र मासिएको पौडेलको भनाइ छ । यससँगै जलवायु परिवर्तनले समेत चरन क्षेत्रमा असर परेको उहाँले बताउनुभयो । सरकारले मौरी किसानका लागि व्यवस्थित चरन क्षेत्र नछुट्याएकाले पनि किसानले समस्या भोग्नुपरेको उहाँको गुनासो छ । उहाँका अनुसार बेमौसममा मात्रै एक घार बराबर १० किलो चिनी खर्च हुने गर्दछ ।

महासङ्घका संस्थापक अध्यक्ष प्रा डा खेमराज न्यौपानेले यो समयमा मौरी बचाउन कृत्रिम आहारा दिनुपर्ने बताउनुभयो । नेपालमा चिनीको चास्नी, मह र चिनीको पाउडर घोलेर बनाइएको क्याण्डी मौरीलाई खुवाउने गरिएको उहांँले जानकारी दिनुभयो । विदेशमा कर्नसिरफ पनि खुवाउने अभ्यास रहेको न्यौपानेको भनाइ छ । नेपालमा कम खर्चमा बेमौसममा मौरीलाई कसरी बचाउन सकिन्छ भनेर आफूले अनुसन्धान गर्दा पाकेको फर्सीलाई उसिनेर चिनीको सिरफ मिसाएर खुवाउन सकिने देखिएको उहाँले बताउनुभयो ।

वर्षायाममा फूल फुल्ने वनस्पतिको फूलको रस पखालिने र मौरी घारबाट बाहिर निस्कन नसक्ने हुनाले पनि चरनको साथै उत्पादनमा समेत घट्ने मौरीविज्ञ कमल वाग्ले बताउनुहुन्छ । उहाँले सरकारले विकसित देशको अभ्यास गर्दै चरन अभाव हटाउन वर्षायाममा फुल्ने वनस्पति एवं आहाराको लागि विकल्प खोज्नु अपरिहार्य रहेको बताउनुभयो ।

गत वर्ष चितवनमा ८०० मेट्रिकटन मह उत्पादन भएको थियो भने देशभर तीन हजार ५०० मेट्रिकटन मह उत्पादन भएको थियो । मौरीपालक व्यवसायी किसानको सङ्ख्या चितवनमा ४५० भन्दाबढी छन् भने देशभर छ हजार मौरीपालक किसान रहेको तथ्याङ्क छ । देशभरमा मेलिफेरा जातको मौरीका ६५ हजार र सेरेनाको एक लाख ४० हजार घार रहेका छन् । नेपालमा विशेषगरी मेलिफेरा, सेराना जातको मौरीबाट मह उत्पादन हँुदै आएको छ । कृषकले अन्य मौसममा पनि स्थानान्तरण गरेर मौरी चराउने गर्दछन् । विषादीका कारण वर्षेनी मौरी मरेर किसानले नोक्सान व्यहोर्दै आएका छन् ।


User Avatar
द टाइम्स अफ नेपाल
“परिवर्तका लागी स्वच्छ पत्रकारीता” THE TIMES OF NEPAL | (thetimesofnepal.com) (नेपाल सरकार,सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय, सूचना तथा प्रसारण विभाग दर्ता नं. ६०/०७३–०७)मा दर्ता भई सञ्चालित अनलाइन न्युज पोर्टल हो । जसमा अंग्रेजी, नेपाली दुवैमाध्यमबाट राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय समाचार पढ्न पाउनुको साथ साथै तपाईको स्थानिय स्तरमा भएका समाचारहरु हामिलाई पठाउन समेत सक्नुहुनेछ ।

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित पोस्टहरू

विचार/ब्लग

भिडियो / टीभी

यो पनि पढ्नुहोस